Ὑπὸ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου Κένυας
καὶ Ἐξάρχου πάσης Ἀνατολικῆς Ἀφρικῆς στη Romfea.gr
Εισαγωγή: Η Μοναχική Πορεία προς την Αγιότητα και η Διαμόρφωση των Μελλοντικών Ηγετών
Όταν κατά το παρελθόν είχα την τιμή να παρουσιάσω στη Σύνοδο την πρόταση για την αγιοκατάταξη Πατριαρχών Αλεξανδρείας· Ιωακείμ, Μελετίου, Κυρίλλου του Λουκάρεως και
Γερασίμου του Παλαδά, δεν φανταζόμουν ότι σήμερα θα βρισκόμουν και πάλι ενώπιόν σας για να προτείνω έναν ακόμη άγιο Πατριάρχη· τον Σιλβέστρο Αλεξανδρείας.Το αξιοθαύμαστο είναι ότι, όπως και οι άλλοι, και αυτός ο Πατριάρχης συνδέθηκε άμεσα με την ιερά Μονή Αγκαράθου, όπως περιγράφω παρακάτω, εκείνον τον ιερό τόπο που ανέθρεψε και ανέδειξε τόσους πολλούς, οι οποίοι αργότερα έλαμψαν ως επίσκοποι και πατριάρχες της Εκκλησίας.
Η ζωή του μοναχού, ιδιαιτέρως στην Ορθόδοξη Εκκλησία, δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική αναζήτηση της αγιότητας, αλλά μια βαθιά κοινοτική και εκκλησιαστική πορεία προς αυτήν.
Τα μοναστήρια, ως ιεροί χώροι προσευχής, άσκησης και κοινοβιακής ζωής, έχουν ιστορικά αποτελέσει εύφορο έδαφος για την καλλιέργεια όχι μόνον μελλοντικών επισκόπων και πατριαρχών, αλλά και αγίων. Είναι τόποι όπου τρέφεται η ψυχή, αποκαλύπτονται οι βαθύτερες πνευματικές πραγματικότητες, και προετοιμάζονται οι άνθρωποι για την εκπλήρωση της θεόθεν αποστολής τους μέσα στη ζωή της Εκκλησίας.
Καταγωγή και Πρώιμη Διαμόρφωση
Ο Πατριάρχης Σιλβέστρος Αλεξανδρείας γεννήθηκε στην Κρήτη (στο Ηράκλειο / Χάνδακα), στο χωριό Στεφάνων, και ονομαζόταν αρχικά Σέργιος, πιθανότατα στις αρχές του 16ου αιώνος (περίπου 1510–1525), και όχι το 1549 όπως αναφέρουν ορισμένες πηγές. Το 1549 είναι μάλλον το έτος της χειροτονίας του, αν και δεν έχουν βρεθεί επαρκείς μαρτυρίες που να το επιβεβαιώνουν.
Μαθήτευσε κοντά στον γνωστό διδάσκαλο Θωμά Ελεαβούλκο Νοταρά. Η ταπεινότητά του αντικατοπτρίζεται στα συγγράμματά του, τα οποία δείχνουν ότι δεν ήταν υπερβολικά ακαδημαϊκός, ωστόσο εκτιμούσε βαθύτατα τους μορφωμένους κληρικούς και διατήρησε πολλά χειρόγραφα· ένας Ψαλτήρας φέρει μάλιστα επιγραφή που αναφέρει ότι αυτός τον ανανέωσε το έτος 1572.
Μετά τις σπουδές του, έγινε μοναχός στο μετόχι του Σινά στην Κρήτη, στην Ιερά Μονή Αγκαράθου, αναδειχθείς τελικώς ηγούμενός της, όπου αργότερα δέχθηκε και τον συμπατριώτη του και μελλοντικό διάδοχό του, Μελέτιο Πηγά.
Για τον Πατριάρχη Σιλβέστρο, η πνευματική ατμόσφαιρα και η πειθαρχία στο μοναστήρι υπήρξαν καθοριστικές και μεταμορφωτικές, προσφέροντας το πλέον κατάλληλο περιβάλλον για τις μετέπειτα προσφορές του τόσο στη μοναχική ζωή όσο και στην ευρύτερη Εκκλησία. Μέσα σε αυτήν την αγιοτόκο κοινότητα διαμορφώθηκε η αφοσίωσή του στην προσευχή, την άσκηση και την ταπείνωση· αρετές που θα τον καθοδηγούσαν αργότερα στα υψηλά του καθήκοντα ως πατριάρχη.
Η Ιερά Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου Αγκαράθου αποτελεί λαμπρό παράδειγμα αυτής της αλήθειας. Εκεί ξεκίνησε τη μοναχική του κατάρτιση ο Πατριάρχης Σιλβέστρος Αλεξανδρείας, προετοιμαζόμενος για τη μελλοντική του ηγετική διακονία. Ο χρόνος που πέρασε στο μοναστήρι υπήρξε όχι μόνον περίοδος πνευματικής προκοπής, αλλά θεμέλιο εμπειρίας που διαμόρφωσε τις απόψεις του περί μοναχισμού και εκκλησιαστικής διοικήσεως.
Η συγκεκριμένη Μονή υπήρξε επί μακρόν πηγή πνευματικής και πνευματικής ηγεσίας, με πολλούς επισκόπους, πατριάρχες και αγίους να προέρχονται από τον κόλπο της. Αξίζει να σημειωθεί ότι και ο νυν Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος Β΄ προέρχεται από την ίδια αυτή Μονή.
Πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι η ζωή στο μοναστήρι είναι πάντοτε μεταμορφωτική. Η καθημερινή προσευχή, η ασκητική άσκηση της υπακοής και της ταπεινώσεως, καθώς και τα έργα φιλανθρωπίας, δεν αποτελούν απλώς πράξεις πειθαρχίας, αλλά τα μέσα με τα οποία η ψυχή καθαίρεται και οδηγείται σε βαθύτερη κοινωνία με τον Θεό. Αυτή η μεταμορφωτική διάσταση εξηγεί γιατί ο Σιλβέστρος ενεπιστεύθη υπό του Οικουμενικού Πατριάρχου την αποστολή στο Άγιον Όρος για να εξετάσει την κατάσταση των εκεί Μονών.
Δεν περιορίσθηκε στο να διαπιστώσει τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν, αλλά τις κατεύθυνε εκ νέου προς την αυθεντική κοινοβιακή μοναχική ζωή, καθιστώντας αρκετές εξ αυτών κοινοβιακές, όπως θα περιγράψω κατωτέρω. Η προσωπική του διαμόρφωση ως μοναχού υπήρξε ο σπόρος της μετέπειτα προσφοράς του στην ευρύτερη Εκκλησία.
Η Ανάδειξή του στην Ηγεσία
Δεν είναι γνωστό πότε και πώς συνδέθηκε με τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Ιωακείμ, αλλά οι μαρτυρίες δείχνουν ότι υπηρέτησε δίπλα του ως αρχιδιάκονος. Οι περισσότερες πηγές τοποθετούν την ενθρόνισή του ως Πατριάρχου την 12η Απριλίου 1569, ενώ άλλες αναφέρουν το 1566.
Ήταν εποχή αναστατώσεων: η οθωμανική εκστρατεία εναντίον της Κύπρου, οι καταστροφές που ακολούθησαν, καθώς και τα χριστιανικά αντίποινα στην Αίγυπτο μετά την ναυτική ήττα του τουρκικού στόλου από τις ενωμένες χριστιανικές δυνάμεις στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571. Ο Σιλβέστρος άντεξε αυτήν την ταραχώδη περίοδο με ποιμαντικό θάρρος, ποιμαίνοντας ένα δοκιμαζόμενο ποίμνιο υπό επαχθείς συνθήκες.
Ο Πατριάρχης Σιλβέστρος και η Υπεράσπιση της Ορθοδοξίας
Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι να θυμηθούμε ότι εκείνος που πρώτος προσκάλεσε τον μετέπειτα ένδοξο Πατριάρχη Μελέτιο Πηγά στη Μονή Αγκαράθου ήταν ο ίδιος ο Σιλβέστρος, όταν ακόμη υπηρετούσε ως Ηγούμενος. Ήταν άραγε αυτό μια απλή σύμπτωση ή μάλλον πρόνοια Θεού; Διότι όταν ο Σιλβέστρος ανεδείχθη στον Πατριαρχικό Θρόνο της Αλεξανδρείας, διάδοχός του στην Αγκαράθο υπήρξε ο νεαρός τότε Μελέτιος, ο οποίος εν καιρώ θα ανυψωνόταν και αυτός στον ίδιο Θρόνο.
Η ιστορική έρευνα μας υπενθυμίζει ότι κατά τους δύσκολους εκείνους αιώνες στην Ανατολή, υπό τον βαρύ ζυγό της Οθωμανικής κυριαρχίας, η Ορθόδοξη Εκκλησία αντιμετώπισε σοβαρότατες απειλές εκ μέρους των Ιησουιτών ιεραποστόλων. Ο Πατριάρχης Σιλβέστρος διεξήγαγε έναν αταλάντευτο αγώνα ώστε η ξένη αυτή προπαγάνδα να μη βρει πρόσφορο έδαφος. Ήταν χάρη στη δική του αγρυπνία και ακλόνητη πίστη που η Ορθοδοξία διεφυλάχθη κατά τους σκοτεινούς και επικίνδυνους εκείνους καιρούς.
Το Εκκλησιαστικό του Έργο πέραν της Αιγύπτου
Ο Σιλβέστρος υπερασπίσθηκε ενεργά τα δικαιώματα και την τάξη άλλων αρχαίων Πατριαρχείων και πνευματικών κέντρων:
• Κωνσταντινούπολη (1574+) — συμμετείχε σε συνόδους σχετικές με την Κύπρο και την Αρχιεπισκοπή του Σινά
• Κύπρος — υπερασπίσθηκε την εκκλησιαστική δικαιοδοσία
• Πάτμος (1578, 1579) — αναδιοργάνωσε την κοινοβιακή ζωή
• Μυτιλήνη (1578 και 1584) — δύο φορές επισκέφθηκε τα μοναστήρια προς αποκατάστασίν τους
• Τραπεζούντα — εξέδωσε πατριαρχικό σιγγίλιο υπέρ της Μονής Σουμελά
• Ζήτημα Ημερολογίου (1583) — υπέγραψε την κρίσιμη εγκύκλιο που απέρριπτε το Γρηγοριανό Ημερολόγιο
• Μόσχα (1585) — εξασφάλισε οικονομική ενίσχυση για την Εκκλησία
• Κωνσταντινούπολη (ύστερα) — συνέβαλε στην αποκατάσταση της κοινωνίας μετά από πατριαρχικές διαμάχες
Ὁ Πατριάρχης Σιλβέστρος καὶ ἡ Ἀναζωογόνηση τοῦ Μοναχισμοῦ στὸ Ἅγιον Ὄρος
Ὁ Σιλβέστρος ἀνετέθη ὑπὸ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου νὰ ἐξετάσει καὶ νὰ μεταρρυθμίσει τὴν ἐπιδεινούμενη μοναστικὴ κατάσταση στὸ Ἅγιον Ὄρος.
Ἡ ἀποστολὴ του:
• Διόρθωση τῆς ἀταξίας καὶ τοῦ κατακερματισμοῦ ποὺ προεκλήθη ἐκ τῆς εὐρείας ἐξαπλώσεως τοῦ ἰδιορρυθμικοῦ συστήματος
• Ἀποκατάσταση τοῦ ἀληθινοῦ κοινοβιακοῦ μοναχισμοῦ, ἐδραζόμενου στὴν ἐνότητα, τὴν ὑπακοή καὶ τὴν κοινὴ προσευχή
• Τήρηση τῆς διδασκαλίας τῶν Ἁγίων Πατέρων περὶ τῆς κοινοτικῆς ἀσκητικῆς ζωῆς
Κατὰ τοὺς πρώιμους χρόνους τοῦ 16ου αἰῶνος, οἱ μοναστικὲς κοινότητες τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἐδοκίμαζαν ἰδιαίτερη κρίση, ἐξαιτίας τῆς παρακμῆς τῶν γνησίων μοναχικῶν ἀσκητικῶν ἀρχῶν.
Τὸ ἰδιορρυθμικὸν σύστημα ζωῆς —κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ μοναχοὶ ζοῦν ἀνεξάρτητα εἰς κελλία καὶ ἀκολουθοῦν προσευχητικοὺς καὶ ἐργατικοὺς ρυθμοὺς κατ’ ἰδίαν— εἶχε καταστεί ἐξαιρετικῶς διαδεδομένο.
Εἰ καὶ δὲν ἀποτελεῖ καθ’ ἑαυτὸ λανθασμένο σύστημα, εἶχε καταλήξει αἰτία διαιρέσεως καὶ ἀποδυνάμωσης τῶν ἁγιορειτικῶν κοινοτήτων. Ἡ ἐνότητα καὶ ἡ ἀλληλοστήριξη, στοιχεῖα θεμελιώδη τῆς κοινοβιακῆς ζωῆς, εἶχον ἐλαττωθεῖ σημαντικῶς.
Ἀντιλαμβανόμενος τὸν κίνδυνο, ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης ἀνετέθη εἰς τὸν Σιλβέστρο νὰ διερευνήσει τὴν κατάσταση στὸ Ἅγιον Ὄρος. Ἡ ἐπίσκεψή του ἀπεκάλυψε τὸ μέγεθος τῆς παρακμῆς.
Ἐθεώρησεν ὅτι, ἐνώ οἱ μοναχοὶ ἦσαν ἀτομικῶς εὐσεβεῖς, εἶχον ἀπωλέσει τὸ κοινοτικόν ἰδεῶδες, ποὺ ὑπῆρξε ἐκ τῶν ἰσχυροτέρων γνωρισμάτων τοῦ ἀρχαιοχρίστου μοναχισμοῦ.
Πρὸς ἀντιμετώπισιν ταύτης τῆς καταστάσεως, ὁ Σιλβέστρος ὑπεστήριξε θερμῶς τὴν ἐπιστροφὴν εἰς τὸ κοινοβιακόν σύστημα — τὸν τρόπον ὅπου οἱ μοναχοί ζῶσι, προσεύχονται, τρώγουν καὶ ἐργάζονται ὁμοῦ, ὑπὸ τὴν καθοδήγηση τοῦ ἡγουμένου.
Ἐπίστευεν ὅτι τοῦτο τὸ πρότυπο θὰ καλλιεργήσει ἐνότητα, ταπείνωση καὶ βαθύτερη ἀφοσίωση εἰς τὴν ἄσκηση.
Αἱ προσπαθεῖές του ὡδήγησαν εἰς βαθιὰ μεταμόρφωση τῆς Μονῆς Βατοπαιδίου καὶ καὶ ἄλλων μονῶν στὸν Ἱερὸν Τοῦτον Τόπο, ἐπαναζωπυρώνοντας τὸ κοινοβιακὸν φρόνιμα καὶ ἀνασυστήνοντας τὸν σκοπὸν καὶ τὴν συνοχή τῶν μοναχικῶν ἀδελφοτήτων.
Μέσα ἀπὸ τὸ ἔργον του, ὁ Πατριάρχης Σιλβέστρος δὲν διεφύλαξε μόνον τὴν ἀκεραιότητα τοῦ μοναχισμοῦ στὸ Ἅγιον Ὄρος, ἀλλὰ καὶ ἔθεσε λαμπρὸν παράδειγμα διὰ πολλὰ ἄλλα μοναστικὰ κέντρα τοῦ Ὀρθοδόξου κόσμου.
Πατριαρχικαὶ ἐπιστολαί, σιγγίλια καὶ τυπικά μαρτυροῦν τὰς μεταρρυθμίσεις ποὺ ἐπραγματοποίησε μετὰ ἐξουσίας καὶ τῆς εὐλογίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου.
Καίτοι τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέτρων τούτων ὑπήρξαν ἀνομοιόμορφα, καθὼς ἡ ἀντίστασις τῶν Ἁγιορειτῶν ἐξασφάλισε τὴν διατήρηση τῶν ἰδιορρυθμικῶν πρακτικῶν μέχρι καὶ νεωτέρων χρόνων, ἐν τούτοις ἡ συνεργασία τοῦ Σιλβέστρου μὲ τὴν Κωνσταντινούπολη μαρτυρεῖ ὅτι τὸ Πατριαρχεῖον Ἀλεξανδρείας ἐξακολουθοῦσε νὰ μετέχει ζωτικῶς στὰ παν-ὀρθόδοξα ζητήματα.
Ὁ Σιλβέστρος δὲν ἀναδεικνύεται ὡς μία παθητικὴ ἢ τοπικιστικὴ μορφή, ἀλλ’ ὡς πατριάρχης ποὺ προσέφερε τὸ κύρος καὶ τὴν συμπαράστασή του στὰ εὐρύτερα ρεύματα ἀνανεώσεως τῆς Ἐκκλησίας, ἰδίως εἰς τὸν τομέα τοῦ μοναχισμοῦ.
Ἡ διαρκής φιλία του μὲ τὸν Ἅγιον Ἰγνάτιον Μηθύμνης μάς προσφέρει μίαν προσωπικωτέραν ὄψιν τοῦ χαρακτῆρός του.
Ὁ Ἅγιος Ἰγνάτιος, ὁ ὁποῖος ἀφῆκεν ὀπίσω του πλουσία θεολογικὰ καὶ ποιμαντικὰ συγγράμματα, ἀντικατοπτρίζει συχνά τὸ αὐτὸ πνεῦμα ἀνακαινίσεως ποὺ ἐνέπνεε τὸν Σιλβέστρον. Διὰ τῆς φιλίας ταύτης φανερῶνται οἱ πνευματικοὶ καὶ ἔνθεοι δεσμοὶ ποὺ συνέδεαν τὴν Ἀλεξάνδρειαν, τὴν Κωνσταντινούπολη καὶ τὸ Ἅγιον Ὄρος κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην.
Κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον, ὁ Σιλβέστρος δύναται νὰ θεωρηθεῖ ὡς πρόσωπον-γέφυρα: ἐὰν καὶ ὁ ἴδιος δὲν ἄφησε πλούσιον γραπτόν ἔργον, οἱ συνεργασίαι, οἱ συμμαχίαι καὶ αἱ πατριαρχικαὶ παρεμβάσεις του τὸν καθιστοῦν βασικὸν παράγοντα τῆς ὀρθοδόξου ἀνανεώσεως τοῦ 16ου αἰῶνος, ἀνανεώσεως ποὺ ἀποσκοποῦσε εἰς τὴν ἐνδυνάμωση τῆς ἐσωτερικῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὴν ἀντίστασιν ἐναντίον τῆς διττῆς πιέσεως ὑπὸ τὴν Ὀθωμανικὴν κυριαρχίαν καὶ τὴν Δυτικὴν ἱεραποστολικὴν ἐπέμβασιν.
Ἡ σπουδαιότης του ἔγκειται κυρίως στὸν ρόλον του εἰς τὰς ἀθωνικὰς μεταρρυθμίσεις· μετὰ τοῦ Πατριάρχου Ἱερεμίου Β΄ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως καὶ τοῦ Ἁγίου Ἰγνατίου Μηθύμνης — τοῦ ὁποίου τὰ λείψανα ὁ Σιλβέστρος ὁ ἴδιος ἀνέσκαψε καὶ εὗρε μυροβλύζοντα — ἀνηγόρευσε τὴν ἀνάγκην περιορισμοῦ τοῦ ἰδιορρυθμικοῦ συστήματος εἰς τὰς Ἁγιορειτικὰς Μονάς καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ ἀρχαιοπρεποῦς κοινοβιακοῦ βίου.
Αἱ μεταρρυθμίσεις αὗται ἀπὸ τὸν Σιλβέστρον ἀνήκουν εἰς τὸ εὐρύτερον κύμα τῆς μετὰ τὴν Σύνοδον τοῦ Τριδέντου ὀρθοδόξου ἀναγεννήσεως, ποὺ ἐπεδίωξε νὰ ἐνισχύσει τὴν πειθαρχίαν, τὴν παιδείαν καὶ τὴν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας ἐν ὄψει τῶν Ἀνατολικῶν δυσχερειῶν καὶ τῆς ἑτεροδόξου δράσεως.
Ἐπιπλέον, ἀναδιοργάνωσε τὸν μοναχισμὸν εἰς Πάτμον καὶ Μυτιλήνην, μαρτυροῦντας ὅτι ἡ ὅρασή του ἐξετεινόταν καὶ εἰς ἄλλα ἀρχαῖα κέντρα τῆς Ὀρθοδοξίας.
Ἕνας Ἡγέτης ποὺ ἐργάσθηκε διὰ μέσου ἀρρωστίας καὶ δοκιμασιῶν
Ὁ Σιλβέστρος διέμεινεν ἐπὶ τινα χρόνον εἰς Τάνιδα, ἐνώ ὁ Μελέτιος Πηγᾶς ἠγωνίζετο νὰ ἀποκαταστήσει τὴν ἐκκλησιαστικὴν τάξιν εἰς Ἀλεξάνδρειαν. Ἐνὸς χρονικοῦ διαστήματος συκοφαντίαι προεκάλεσαν δυσπιστίαν μεταξὺ των, ἀλλὰ ἡ ἀλληλογραφία των ἀνεκαίνισε τὴν εἰρήνην καὶ ἐνίσχυσε τὴν συνεργασίαν. Ἤδη τὸ 1581, ὁ Σιλβέστρος εἶχεν ὑποδείξει τὸν Μελέτιον ὡς διάδοχόν του.
Ἐπανῆλθεν δι’ ὀλίγον εἰς Αἴγυπτον τὸ 1586, ἐνισχύων καὶ παραμυθοῦμενος τοὺς Ῥώσους εὐεργέτας τοῦ Πατριαρχείου. Ἀλλὰ ἡ ὑγεία του ἐχειροτέρευσε βαρέως, ὥστε νὰ ἀναγκασθεῖ ἐκ νέου εἰς μετακινήσεις διὰ ἰατρικοὺς λόγους. Ὅμως, οὔποτε ἔπαυσε νὰ προτρέπει τὸν Μελέτιον νὰ ἀναλάβῃ πλήρως τὴν πατριαρχικὴν εὐθύνην.
Ἡ Κοίμησίς του καί Ἡ Παράδοσις τοῦ
Τῇ 19ῃ Φεβρουαρίου 1590, ὁ Πατριάρχης Σιλβέστρος ἐκοιμήθη ἐν Λίνδῳ τῆς Ῥόδου, μακράν μέν τοῦ Πατριαρχικοῦ θρόνου, ἀλλ᾿ ἔνθερμα περιβεβλημένος ὑπὸ τῶν προσευχῶν τοῦ πνευματικοῦ του τέκνου, τοῦ Μελετίου, καί πάσης τῆς Ἐκκλησίας Ἀλεξανδρείας.
Ἀλεξάνδρεια, Ὄξφορδη καί Ἡ Πνευματικὴ Συγκοινωνία
Ἡ σχέσις τῆς Ἀλεξανδρείας πρὸς τὰ κέντρα μαθήσεως καὶ σοφίας τῆς Δύσεως, κατ᾿ ἐξοχήν τὴν Ὄξφορδην, συνεχίσθη καὶ μετὰ τὴν ἐποχήν τοῦ Σιλβέστρου, ἀλλ᾿ ἀντανακλᾷ τήν αὐτήν οἰκουμενικήν καί πνευματικήν ἀκτινοβολίαν ἡ ὁποία καὶ ἔπλασε τὸν ἄνδρα. Ὁ Κώδιξ Ἀλεξανδρινός, ὁ ὁποῖος ἐφυλάχθη ἐκ τῶν κινδύνων τῶν Ὀθωμανῶν ὑπὸ τοῦ Πατριάρχου Κυρίλλου Λουκάρεως, παραμένει ζῶν σύμβολον αὐτῆς τῆς ἱστορικῆς δεσμοφιλίας καὶ πνευματικῆς συγγενείας.
Ὁ Δρόμος τῆς Ἁγιότητος: Γιατί ἡ Ἐκκλησία Ἀνακηρύττει Ἁγίους
Διά τήν Ἐκκλησίαν, οἱ ἅγιοί μας εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ κομίζουσι τὰ χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί κηρύττουσι τὸ χαρμόσυνον μήνυμα τῆς σωτηρίας καὶ τῆς Ἀναστάσεως. Ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ τοῦ κηρύγματος βρίσκεται τὸ μέγιστον, ἀδιαιρετον καί βαθυτάτως θεμελιωμένον μήνυμα: ἡ ἀρετή τῆς ἀγάπης. Διὰ τῆς ἀγάπης, οἱ ἅγιοι γίνονται ζῶντες μάρτυρες τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ ἐν μέσῳ τοῦ λαοῦ Του.
Ἡ ἁγιότης δέν ὁρίζεται ἀπὸ ἀλλοκοτίαν οὔτε ἀπὸ ἀπρόσιτον τελειότητα, ἀλλ᾿ ἀπὸ μίαν ζωήν μεταμορφουμένην ταῖς ἐνεργείαις τοῦ Θεοῦ, ἔνθα πᾶσα σκέψις, λόγος καὶ πρᾶξις διαποτίζονται ἀπὸ τὴν θείαν ἀγάπην.
Οἱ ἅγιοι δέν εἶναι «ὑπεράνθρωποι», οὔτε ἄνθρωποι ἐξαιρέτως ἰσχυροὶ ἐκ θελήσεως. Εἶναι οἱ ἐναποθέσαντες ἑαυτούς εἰς τὴν θείαν χάριν, οἱ δι᾿ ὑπομονῆς, ταπεινώσεως καὶ ἀδιαλείπτου προσευχῆς ἑνώθησαν μετὰ τοῦ Θεοῦ καὶ ἀνέλαμψαν τήν ἁγιότητα Αὐτοῦ ἐν τῷ κόσμῳ.
Διό καί ἡ ἁγιοκατάταξις δέν ἀποτελεῖ ἀνθρωπίνην διάκρισιν ἀρετῆς, ἀλλὰ θείαν βεβαίωσιν μεταμορφώσεως. Ἡ Ἐκκλησία, ἀσφαλῶς καὶ συνετῶς, διακρίνει τόν βίον, τὴν μαρτυρίαν καὶ τούς καρπούς τῆς ὁσιότητος, οἵτινες πολλάκις βεβαιοῦνται δι᾿ ἐμφανῶν θαυμάτων, ἰάσεων ἤ διαρκῶς σωτηρίου ἐπιρροῆς.
Ἡ Περίπτωσις τοῦ Πατριάρχου Σιλβέστρου
Ὁ Πατριάρχης Σιλβέστρος, ἐν παντί τῷ βίῳ αὐτοῦ, ἐνεσάρκωσε τὴν ὁδὸν τῆς ἁγιότητος:
• ὡς μοναχός τετελειωμένος δι᾿ εὐχῆς
• ὡς μεταρρυθμιστὴς φυλάττων τὴν καθαρότητα τοῦ μοναχισμοῦ
• ὡς πατριάρχης ἀγρυπνῶν ὑπὲρ τῆς Ὀρθοδοξίας
• ὡς ποιμὴν ὑπομένων καὶ συμπάσχων μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ἐν καιροῖς θλίψεων
Ὁ βίος αὐτοῦ προσφέρει τοὺς ἀναγκαίους καρποὺς τῆς ἁγιότητος, οὓς ἡ Ἐκκλησία καλείται νὰ ἀναγνωρίσῃ.
Ἐπίλογος: Τὸ Κάλεσμα εἰς Ἁγιότητα διὰ τοῦ Παραδείγματος τοῦ Πατριάρχου Σιλβέστρου
Ἐν κατακλείδι, ὁ βίος τοῦ Πατριάρχου Σιλβέστρου Ἀλεξανδρείας προβάλλει ὡς λαμπρὸν παράδειγμα τῆς μεταμορφωτικῆς δυνάμεως τοῦ μοναχισμοῦ καὶ τῆς ὁδοῦ πρὸς τὴν ἁγιότητα.
Ἡ βαθεῖα μοναχικὴ του διαμόρφωσις, αἱ ἁγωνιώδεις προσπάθειαι πρὸς ἀνακαίνισιν τῆς κοινόβιας ἀσκητικῆς ζωῆς ἐπὶ τοῦ Ἁγίου Ὄρους καὶ καθ᾿ ἅπασαν τὴν Ὀρθόδοξον οἰκουμένην, ἡ ἀκλινὴς ὑπεράσπισις τῆς Ὀρθοδοξίας, ἡ ταπεινοφροσύνη καὶ ἡ εἰρηνική του κοίμησις, πάντα ταῦτα μαρτυροῦσιν ὅτι ἀληθῶς ἄξιος ἐστίν νὰ τιμᾶται ἐν τοῖς ἁγίοις.
Ἡ ἁγιοκατάταξίς του δέν θὰ ἀποβῇ μόνον τιμητικὴ μνήμη τοῦ προσώπου του, ἀλλὰ θὰ γίνῃ πηγή ἐμπνεύσεως διὰ τὰς μέλλουσας γενεὰς, ὅπως πορεύωνται τὴν ὁδὸν τῆς ἁγιότητος μετὰ ταπεινώσεως, προσευχῆς καὶ ἀγάπης πρὸς τὸν Χριστόν — καθάπερ καὶ ἐκεῖνος ἔπραξεν. Τὰ πνευματικὰ του ἀποτυπώματα παραμένουσι ζῶντα ἐν τοῖς μοναστηρίοις, ἐν τῷ Πατριαρχείῳ Ἀλεξανδρείας, καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἐκκλησίᾳ τῆς Ὀρθοδοξίας μέχρι καὶ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἡμερῶν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου